Nội dung chiếu Cần Vương kơ mà?

CHIẾU CẦN VƯƠNG

- Hoàn cảnh ra đời
- Nội dung của Chiếu cần vương
- Phong trào Cần vương

I. Hoàn cảnh ra đời

Chiếu Cần vương là văn bản của vua ban bố cho thần dân (chiếu) kêu gọi giúp vua (cần vương), ra đời 1885 sau khi vua Hàm Nghi cùng phe chủ chiến do Tôn Thất Thuyết chỉ huy mở cuộc tiến công đồn Mang Cá, khu nhượng địa, khu sứ quán của Pháp ở kinh thành Huế vào đêm 4 rạng 5.7.1885 bị thất bại, phải rời kinh thành rút lên vùng rừng núi tổ chức kháng chiến. Có 2 bản "chiếu" chính: bản đề ngày 2.6 năm Ất Dậu (13.7.1885) được phát đi từ Tân Sở thuộc Sơn Phòng, Quảng Trị; bản đề ngày 11.8 năm Hàm Nghi thứ nhất (19.9.1885), được phát đi từ núi Ấu Sơn, huyện Hương Sơn thuộc Sơn Phòng, Hà Tĩnh. Nội dung: lên án âm mưu, thủ đoạn của Pháp, kêu gọi các tầng lớp nhân dân nổi dậy giúp vua chống giặc (nguyên văn chữ Hán được in lại trong sách "Trung - Pháp chiến tranh tư liệu" của Trung Quốc). Sau khi hai bản "CCV" được phát đi, một phong trào vũ trang khởi nghĩa chống Pháp đã bùng nổ mạnh mẽ khắp Trung Kỳ và Bắc Kỳ (Phong trào Cần vương), kéo dài từ 1885 đến 1895. Xt. Phong trào Cần Vương 1885 - 95.

II. Nội dung Chiếu Cần Vương

Từ xưa kế sách chống giặc không ngoài ba điều: đánh, giữ, hòa. Đánh thì chưa có cơ hội, giữ thì khó định hẹn được sức, hòa thì họ đòi hỏi không biết chán. Đang lúc thế sự muôn vàn khó khăn như vậy, bất đắc dĩ phải dùng quyền. Thái vương dời sang đất Kỳ, Huyền Tông sang chơi đất Thục, người xưa cũng đều đã có làm.

Nước ta gần đây ngẫu nhiên gặp nhiều việc. Trẫm tuổi trẻ nối ngôi, không lúc nào không nghĩ đến tự cường tự trị. Kẻ phái của Tây ngang bức, hiện tình hình mỗi ngày một quá thêm. Hôm trước chúng tăng thêm binh thuyền đến, buộc theo những điều mình không thể nào làm được, ta chiếu lệ thường tiếp đãi ân cần, chúng không chịu nhận một thứ gì. Người kinh đô náo sợ, sự nguy biến ngay trong chốc lát. Kẻ đại thần lo việc nước chỉ nghĩ đến kế làm cho nước nhà được yên, triều đình được trọng; cúi đầu tuân mệnh hay ngồi để mất cơ hội, sao bằng nhìn thấy chỗ âm mưu biến động của địch mà đối phó trước. Ví bằng việc xảy ra không thể tránh được thì cũng còn có cái việc như ngày nay để lo cho tốt cái lợi sau này, ấy là do thời thế xui nên vậy. Phàm những người đã cùng dự chia mối lo này, tưởng cũng đã dự biết. Biết thì phải dự vào công việc, nghiến răng dựng tóc thề giết hết giặc, nào ai là không có cái lòng như thế? Lẽ nào không có những người gối gươm, đánh chèo, cướp giáo, lăn chum ư? Vả lại bầy tôi đứng ở triều chỉ có theo nghĩa mà thôi, nghĩa đã ở đâu là sống chết ở đấy. Hồ Yển, Triệu Thôi nước Tấn, Quách Tử Nghi, Lý Quang Bật nhà Đường là người thế nào đời xưa vậy?

Trẫm đức mỏng, gặp biến cố này không thể hết sức giữ được, để đô thành bị hãm, xe từ giá phải dời xa, tội ở mình trẫm cả, thật xấu hổ vô cùng. Nhưng chỉ có luân thường quan hệ với nhau, trăm quan khanh sĩ không kể lớn nhỏ, tất không bỏ trẫm, kẻ trí hiến mưu, người dũng hiến sức, kẻ giàu bỏ của ra giúp quân nhu, đồng bào đồng trạch chẳng từ gian hiểm, như thế mới phải chứ? Cứu nguy chống đỡ, mở chỗ nguy khốn, giúp nơi bức bách đều không tiếc gì tâm lực, ngõ hầu lòng trời giúp thuận, chuyển loạn thành trị, chuyển nguy thành yên, thu lại được bờ cõi chính là cơ hội này, phúc của tôn xã tức là phúc của thần dân, cùng lo với nhau thì cùng nghỉ với nhau, há chẳng phải tốt lắm ư? Bằng lòng sợ chết nặng hơn lòng yêu vua, nghĩ lo cho nhà hơn lo cho nước, làm quan thì mượn cớ tránh xa, đi lính thì đào ngũ trốn lẩn, người dân không biết trọng nghĩa cứu gấp việc công, kẻ sĩ thì cam bỏ chỗ sáng đi theo vào nơi tối, ví không phải sống thừa ở trên đời thì áo mũ mà là ngựa trâu, ai lỡ làm như thế? Thưởng cũng hậu mà phạt cũng nặng, triều đình sẽ có phép tắc hẳn hoi, chớ để sau này phải hối! Phải nghiêm sợ mà tuân theo!

III. Phong trào Cần Vương

Phong trào Cần Vương ra đời vào khoảng cuối thế kỉ 19 do Tôn Thất Thuyết mượn danh nghĩa của vị hoàng để trẻ tuổi Hàm Nghi để đề xướng. Phong trào thu hút được một số các quan lại trong triều đình bấy giờ trước nạn xâm lược của thực dân Pháp. Ngoài ra phong trào còn thu hút đông đảo các tầng lớp sĩ phu yêu nước thời bấy giờ. Phong trào Cần vương thực chất đã trở thành một hệ thống các cuộc khởi nghĩa vũ trang trên khắp cả nước, hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, kéo dài từ 1885 cho đến 1913, nhưng quy mô của chúng phần lớn lại chỉ mang tính địa phương.

Các cuộc khởi nghĩa trong Phong trào Cần Vương :
-Khởi nghĩa Cần Vương do vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết và Trần Xuân Soạn.
-Nghĩa hội Quảng Nam của Nguyễn Duy Hiệu,
-Khởi nghĩa Hương Sơn của Phan Đình Phùng,Cao Thắng
-Khởi Nghĩa của Nguyễn Xuân Ôn ở Nghệ An
-Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887) của Đinh Công Tráng, Phạm Bành
-Khởi nghĩa Tây Sơn (Bình Định) của Mai Xuân Thưởng
-Khởi nghĩa Hùng Lĩnh (1886-1892) của Tống Duy Tân,
-Khởi nghĩa Bãi Sậy (1885-1889) của Nguyễn Thiện Thuật,Đinh Gia Quế
-Phong trào kháng chiến ở Thái Bình-Nam Định của Tạ Quang Hiện và Phạm Huy Quang,
-Khởi nghĩa Hưng Hóa của Nguyễn Quang Bích,
-Khởi nghĩa Sông Đà (1885-1892) của Đốc Ngữ (Nguyễn Đức Ngữ)
-Khởi nghĩa Yên Thế (1885-1913) của Hoàng Hoa Thám.
Trả lời Vi Du , 11:41 ngày 20/12/2013 Xem thêm
Thảo luận liên quan