Sử 10-bài 19:những cuộc chiến đấu chống ngoại xâm ở các thế kỷ x – xv

Sử 10-BÀI 19:NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X – XV





I. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG


1. Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê


- Năm 980 nhân lúc triều đình nhà Đinh gặp khó khăn, vua Tống cử quân sang xâm lược nước ta.


- Trước tình hình đó Thái hậu họ Dương và triều đình nhà Đinh đã tôn Lê Hoàn làm vua để lãnh đạo kháng chiến.


-Năm 981 quân dân Đại Cồ Việt chiến đấu anh dũng,thắng lớn nhanh chóng ở vùng Đông Bắc khiến vua Tống không dám nghĩ đến việc xâm lược Đại Việt, củng cố vững chắc nền độc lập.


2. Kháng chiến chống Tống thời Lý (1075 - 1077)


- Thập kỷ 70 của thế kỷ XI nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Việt, đồng thời tích cực chuẩn bị cho cuộc xâm lược.


- Trước âm mưu xâm lược của quân Tống, nhà Lý đã tổ chức kháng chiến.


+ Giai đoạn 1: Lý Thường Kiệt tổ chức thực hiện chiến lược "tiên phát chế nhân" đem quân đánh trước chặn thế mạnh của giặc.


- Năm 1075 Thái Uý Lý Thường Kiệt đã kết hợp quân triều đình cùng các dân tộc miền núi đánh sang đất Tống, Châu Khâm, Châu Liêm, Ung Châu, sau đó rút về phòng thủ.


+ Giai đoạn 2: Chủ động lui về phòng thủ đợi giặc.


- Năm 1077 ba mươi vạn quân Tống kéo sang bờ bắc của sông Như Nguyệt , cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi , ta chủ động giảng hòa và kết thúc chiến tranh.








Lược đồ đường tiến công thành Ung Châu của Lý Thường Kiệt 1075 ( mũi tên mầuđỏ ),quân Tống 1077 (Mũi tên màu xanh )





Lược đố trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt .





II. KHÁNG CHIẾN CHỐNG XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN THỜI TRẦN (THẾ KỶ XIII)


- Năm 1258 - 1288 quân Mông - Nguyên 3 lần xâm lược nước ta. Giặc rất mạnh và hung bạo.


- Các vua Trần cùng nhà quân sự Trần Quốc Tuấn đã lãnh đạo nhân dân cả nước quyết tâm đánh giặc giữ nước.


- Những thắng lợi tiêu biểu: Đông Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, Bạch Đằng.


+ Lần 1: Đông Bộ Đầu (bên sông Hồng từ dốc Hàng Than đến dốc Hóc Mai Ba Đình - Hà Nội).


+ Lần 2: Đẩy lùi quân xâm lược năm 1285.


Tiêu biểu nhất là trận Bạch Đằng năm 1288 đè bẹp ý chí xâm lược của quân Mông - Nguyên bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.


+ Nhà Trần có vua hiền, tướng tài, triều đình quyết tâm đoàn kết nội bộ và đoàn kết nhân dân chống xâm lược.


+ Nhà Trần vốn được lòng dân bởi những chính sách kinh tế của mình Þ nhân dân đoàn kết xung quanh triều đình vâng mệnh kháng chiến.












Bạch Đằng năm 1288





Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn






III. PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MINH VÀ KHỞI NGHĨA LAM SƠN


-Năm 1407 cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước ta rơi vào ách thống trị của nhà Minh.


- Năm 1418: Khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ do Lê Lợi - Nguyễn Trãi lãnh đạo.


- Thắng lợi tiêu biểu:


+ Cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ Lam Sơn (Thanh Hóa) được sự hưởng ứng của nhân dân vùng giải phóng cành mở rộng từ Thanh Hóa vào Nam.


+ Chiến thắng Tốt Động, đẩy quân Minh vào thế bị động.


+ Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang đập tan 10 vạn quân cứu viện khiến giặc cùng quẫn tháo chạy về nước.






- Đặc điểm:


+ Từ một cuộc chiến tranh ở địa phương phát triển thành cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.


+ Suốt từ đầu đến cuối cuộc khởi nghĩa tư tưởng nhân nghĩa được đề cao.


+ Có đại bản doanh, căn cứ địa.


Diễn biến trận Tốt Động - Chúc Động





Chi Lăng - Xương Giang năm 1427
View more random threads:
  • Lịch sử 10 Bài 1: Sự xuất hiện loài người và bầy...
  • lịch sử 10 bài 36 Sự hình thành và phát triển của...
  • Lịch sử 10 Bài 33: Chiến tranh phong kiến và sự...
  • Sử 10-bài 40: Lê-nin và phong trào công nhân nga...
  • Lịch sử 10 - Bài 26: Các cuộc đấu tranh giành độc...
  • Lịch sử 10 nâng cao - Bài 9: Sự phát triển lịch...
  • Lịch sử 10 Bài 25: Chính sách đô hộ các triều đại...
  • Lịch sử 10 nâng cao - Bài 1: Sự xuất hiện con...
  • Sử 10- bài 39: Quốc tế thứ hai
  • Sử Lớp 10 -Bài 7:SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ VÀ NỀN...
var pageOptions = { 'webId' : 535, 'category' : 0 }; var adblock = { 'adblock1' : { 'divIdShow' : 'adVatgia_block_1', 'numAd' : 3, 'typeShow' : 1, 'style' : {'width' : 950} } }; new vatgiaAd(pageOptions, adblock).Ads(); Nguồn: http://diendankienthuc.net. Câu 1 : Hãy nêu những nét cơ bản của cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý ( 1075 – 1077)?

+ Nước Đại Việt thời Lý đang vươn lên trong xây dựng đất nước .Cùng lúc đó, nhà Tống suy yếu lại gặp nhiều khó khăn tronng nước cũng như vùng biên giới phía Bắc . Theo đề nghị của tể tường Vương An Thạch , vua Tống hạ lệnh chuẩn bị gấp rút cuộc xâm lược Đại Việt với mục tiêu .” Nếu thắng , thế Tống sẽ tăng , các nước Liêu Hạ sẽ phải kiêng nể “.
+ Được tin đó , bà Thái hậu và vua Lý mời các đại thần vào cung hội bàn . Thái úy Lý Thường Kiệt đã chủ trương : “ Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc “ . Được sự tán đồng của mọi người và sự ủng hộ của quân sĩ . Thái úy Lý Thường Kiệt – người chỉ đạo cuộc kháng chiến , đã thực hiện chiến lược “ Tiên phát chế nhân” , kết hợp với lực lượng dân binh của các dân tộc miền núi , đem quân lên đánh phía bắc . Năm 1075, quân ta đánh sang châu Khâm , châu Liêm ( Quảng Đông , Quảng Tây – Trung Quốc ), rồi tập trung bao vây thành Ung Châu ( Nam Ninh - Quảng Tây ) , đánh tan hoàn toàn lực lượng chuẩn bị xâm lược của nhà Tống và rút về . Năm 1077, 30 vạn quân Tống tràn sang nước ta . Bằng trận chiến trên bờ Bắc sông Như Nguyệt ( sông Cầu – Bắc Ninh ) , quân ta , do Lý Thường Kiệt trực tiếp chỉ huy , đã đánh tan quân xâm lược .

Câu 2 : Các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên ( XIII ) dưới thời nhà Trần diễn ra như thế nào?

Thế kỉ XIII, bước trên đường ổn định và phát triển đất nước dướ thời nhà Trần, nhân dân Đại Việt lại phải đương đầu với cuộc thử lửa lớn lao kéo dài suốt 30 năm. Với tư tưởng bành trướng, làm chủ toàn bộ phương Nam, quân Mông – Nguyên đã ba lần đánh xuống nước ta ( 1258, 1285, 1288 ). Dưới sự chỉ huy của vị thống soái, nhà quân sư thiên tài Trần Hưng Đạo và các vua Trần yêu nước cùng hàng loạt tướng lĩnh tài năng, “cả nước đứng dậy” cầm vũ khí, gậy gộc chiến đấu dũng cảm, quyết bảo vệ Tổ quốc thân yêu.
Kinh thành Thăng Long ba lần bị vó ngựa Mông – Nguyên giày xéo, bộ tổng chỉ huy kháng chiến có lần bị kẹp giữa “gọng kiềm” của giặc, nhưng với tinh thần “ Sát Thát ”, thực hiện kế “ thanh dã ”, chủ động đối phó với mọi âm mưu của giặc, quân dân Đại Việt đã đánh bại quân xâm lược, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc. Chiến thắng Bạch Đằng vang dội mãi mãi đi vào lịch sử như một biểu tượng của truyền thống yêu nước, bất khuất, quật cường của dân tộc.

Câu 3 : Trình bày phong trào đấu tranh chống xâm lược đầu thế kỉ XV và khởi nghĩa Lam Sơn?

Cuối thế kỉ XIV, nhà Trần suy vong. Bằng một cuộc cải cách lớn, Tể tướng Hồ Quý Ly mong cứu vãn tình thế để có đủ lực lượng chống lại sự đe dọa xâm lược của nhà Minh. Đầu thế kỉ XV, do không doàn kết được nhân dân, nhà Hồ chịu thất bại trước cuộc xâm lược của quân Minh. Năm 1407, Đại Việt lại rơi vào ách đô hộ nghiệt ngã, tàn bạo. Hàng loạt cuộc khởi nghĩa đã bùng lên ở miền xuôi cũng như miền ngược, nhưng đều bị đàn áp.
Năm 1418, một cuộc cuộc khởi nghĩa lớn đã dấy lên ở đất Lam Sơn ( Thanh Hóa ), do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo.
Với tinh thần “ Quyết không đội trời chung cùng giặc ”, nghĩa quân Lam Sơn đã chiến đấu ngoan cường, bất khuất, sẵn sàng chịu hi sinh gian khổ để rồi vượt qua được giai đoạn khó khăn, chủ động đánh vào Nam, giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa, và qua đó, làm chủ Thanh Hóa. Tháng 9 – 1426, nghĩa quân mở cuộc tấn công đại quy mô ra Bắc. Với tư tưởng “ lấy nhân nghĩa để thắng hung tàn, đem chí nhân mà thay cường bạo ”,nghĩa quân không chỉ lôi cuốn được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân, mà còn phân hóa được lực lượng của kẻ thù, đẩy quân Minh vào thế bị động. Không còn cách nào khác, quân giặc phải sai người về nước xin cứu viện. Cuối năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn chiến đấu chủ động, sáng tạo đã làm nên chiến thắng lẫy lừng Chi Lăng – Xương Giang, đánh tan tành 10 vạn viện binh của giặc. Quân xâm lược Minh đầu hàng phải rút về nước.
Mùa xuân năm 1428, đất nước sạch bóng quân thù.

Câu 4 : Phân tích ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên thế kỉ XIII?

- Ý nghĩa lịch sử :
+ Thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên đã đập tan tham vọng và ý chí xâm lược Đại Việt của đế chế Nguyên, bảo vệ được độc lập toàn vẹn lãnh thổ về chủ quyền quốc gia của dân tộc, đánh bại một kẻ thù hùng mạnh và tàn bạo nhất của thế giới bấy giờ.
+ Thắng lợi này đã khẳng định sức mạnh của dân tộc ta, có ý nghĩa nâng cao lòng tự hào, tự cường chính đáng của dân tộc ta, củng cố niềm tin cho nhân dân.
+ Thắng lợi đo góp phần xây đắp nên truyền thống quân sự Việt Nam, truyền thống chiến đấu của một nước nhỏ nhưng luôn luôn phải chống lại kẻ thù mạnh hơn nhiều đến xâm lược.
+ Thắng lợi trong ba lần kháng chiến chống xâm lược Mông – Nguyên không những bảo vệ được độc lập của Tổ quốc mà còn góp phần nhăn chặn những cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước phương Nam, làm thất bại mưa đồ thôn tính miền đất còn lại ở châu Á của Hốt Tất Liệt.

- Nguyên nhân thắng lợi :

+ Trong ba lần kháng chiến, tất cả các tầng lớp nhân dân, các thành phần dân tộc đều tham gia đánh giặc, bảo vệ quê hương đất nước.
+ Trong cả ba lần chống quân xâm lược Mông – Nguyên, nhà Trần đã chuẩn bị rất chu đáo tiềm lực về mọi mặt cho mỗi cuộc kháng chiến. Nhà Trần rất quan tâm chăm sóc sức dân, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân bằng nhiều biện pháp để tạo nên sự gắn bó đoàn kết giữa triều đình với nhân dân.
+ Trong lúc kháng chiến, các quý tộc, vương hầu nhà Trần chủ động giải quyết những bất hòa trong nội bộ vương triều, tạo nên hạt nhân của khối đoàn kết dân tộc mà Trần Quốc Tuấn là tiêu biểu.
+ Thắng lợi của ba lần kháng chiến chống xâm lược Mông – Nguyên gắn liền với tinh thần hy sinh, quyết chiến quyết thắng của toàn dân ta, mà lòng cốt là quân đội nhà Trần.
+ Thắng lợi đó cũng không thể tách rời chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo của các vương triều Trần, đặc biệt là vua Trần Nhân Tông và các danh tướng: Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư... Nguồn: http://diendankienthuc.net.
Trả lời Dong Son , 21:18 ngày 16/10/2013 Xem thêm
Thảo luận liên quan